Norwegia należy do EOG, ale nie do unii celnej UE, więc każdy transport towarów przekracza granicę celną. Standardowa ścieżka: zgłoszenie eksportowe w UE, tranzyt T1 do Norwegii, cyfrowe zgłoszenie danych w Digitoll i deklaracja importowa w systemie TVINN. VAT importowy firmy zarejestrowane w Norwegii rozliczają w deklaracji podatkowej, a nie na granicy.
Krok 1: dokumenty handlowe i dowód pochodzenia
Podstawa to faktura handlowa, specyfikacja lub packing lista oraz list przewozowy CMR. Do tego dochodzi pochodzenie towaru: umowa o EOG znosi cła na większość towarów przemysłowych pochodzących z UE, ale tylko pod warunkiem dowodu preferencyjnego pochodzenia. Według norweskiej służby celnej (Tolletaten) najczęstsze formy to świadectwo przewozowe EUR.1, potwierdzane przez organ celny kraju wywozu, albo deklaracja pochodzenia umieszczana na fakturze przez eksportera, dostępna dla upoważnionych eksporterów lub dla przesyłek do limitu wartości z danej umowy. Bez dowodu pochodzenia cło liczy się według stawek ogólnych, a żywność i towary rolne mają odrębne zasady niezależnie od pochodzenia.
Krok 2: zgłoszenie wywozowe w UE
Towar opuszczający UE wymaga zgłoszenia wywozowego (EX) w kraju eksportu. Powstaje komunikat EAD z numerem MRN, który towarzyszy przesyłce do granicy. Wyprowadzenie towaru z UE musi zostać potwierdzone w systemie, bo od tego zależy między innymi stawka 0% VAT przy eksporcie u sprzedawcy.
Krok 3: tranzyt T1 do Norwegii
Norwegia jest stroną Konwencji o wspólnej procedurze tranzytowej, więc towar jedzie przez granice w procedurze T1 otwieranej w systemie NCTS. Z autem jedzie tranzytowy dokument towarzyszący (TAD), a procedurę zamyka się w Norwegii. Dzięki temu cło i podatki nie są wymagalne po drodze, tylko dopiero w miejscu odprawy importowej.
Krok 4: Digitoll, dane cyfrowo przed granicą
Tolletaten przechodzi na cyfrową obsługę granicy pod nazwą Digitoll: dane o środku transportu, czasie przyjazdu i przewożonych towarach trafiają do systemu przed przekroczeniem granicy albo najpóźniej w jego chwili. Gdy dane są kompletne i nie ma potrzeby kontroli, towar może zostać zwolniony automatycznie przy przekraczaniu granicy. Według zrewidowanego harmonogramu Tolletaten cyfrowy obowiązek zgłoszeniowo-informacyjny staje się bezwzględny od 15 września 2026 r., a od 1 marca 2027 r. zgłoszenie celne musi być złożone najpóźniej w chwili przekroczenia granicy i kończy się dotychczasowa praktyka odprawy po wjeździe (direktekjoring). W praktyce warto już dziś pracować w modelu docelowym: deklarację importową można wysłać do systemu TVINN do 5 dni przed przyjazdem towaru.
Krok 5: deklaracja importowa i VAT
Odprawa importowa odbywa się w norweskim systemie TVINN, zwykle rękami norweskiego agenta celnego. Z VAT jest inaczej niż przy klasycznym imporcie: według Skatteetaten (norweskiej administracji podatkowej) firmy zarejestrowane w norweskim rejestrze VAT nie płacą podatku na granicy, tylko same wyliczają VAT importowy i wykazują go w okresowej deklaracji VAT, na podstawie wartości przesyłki powiększonej o cło i opłaty. Podmioty niezarejestrowane rozliczają VAT przy odprawie. Sprzedaż wysyłkową konsumentom obsługuje odrębny schemat VOEC, który opisujemy w artykule o odprawie i VOEC.
Najczęstsze potknięcia
- Brak dowodu pochodzenia: towar, który mógł wjechać bez cła, dostaje stawkę ogólną
- Niezamknięty tranzyt T1: ryzyko wezwania do zapłaty długu celnego mimo dostarczonego towaru
- Dane niezgłoszone cyfrowo przed granicą: auto czeka na przejściu, aż dokumenty dogonią towar
- Mylenie VOEC z importem B2B: to dwa różne tryby rozliczenia VAT
Źródła
- Tolletaten (toll.no): Digitoll
- Tolletaten (toll.no): zrewidowany harmonogram wdrożenia Digitoll
- Tolletaten (toll.no): dwa rodzaje dowodów pochodzenia
- Skatteetaten: rozliczanie VAT od importu towarów
Organizujemy transport i odprawy na tym kierunku od lat. Zobacz transport do Norwegii, odprawy celne i artykuł o dostawach do Norwegii spoza UE, albo opisz przesyłkę w formularzu kontaktowym.
