Grafika AI
Incoterms 2020 to 11 reguł handlowych opracowanych przez Międzynarodową Izbę Handlową (ICC). Dzielą one między sprzedającego a kupującego trzy rzeczy: koszty transportu, moment przejścia ryzyka i obowiązek odprawy celnej. Siedem reguł działa dla każdego środka transportu (EXW, FCA, CPT, CIP, DAP, DPU, DDP), a cztery tylko dla frachtu morskiego i śródlądowego (FAS, FOB, CFR, CIF).
Skąd biorą się Incoterms i po co Ci są?
Reguły wydaje ICC w Paryżu, a obowiązująca wersja to Incoterms 2020 (poprzednia 2010 nadal bywa przywoływana w starych umowach, więc zawsze wpisuj rok). Dobrze dobrany kod to nie formalność. Decyduje, kto zapłaci za fracht, kto zorganizuje odprawę eksportową i importową, kto poniesie stratę, gdy paleta rozbije się na rampie, i kto nagle dostanie do zapłaty cło oraz VAT importowy. Trzy litery w zamówieniu potrafią przesunąć kilkaset albo kilka tysięcy euro z jednej strony na drugą.
Regułę zawsze zapisuj z nazwą miejsca, na przykład FCA Kielce albo DAP Londyn magazyn kupującego. Sam trzyliterowy kod bez lokalizacji jest niekompletny i prowadzi do nieporozumień.
Tabela wszystkich 11 reguł Incoterms 2020
Poniżej komplet w jednym miejscu. Grupa to pierwsza litera kodu: E (odbiór), F (przewóz główny nieopłacony przez sprzedającego), C (przewóz główny opłacony przez sprzedającego), D (dostawa na miejsce).
| Kod | Nazwa | Środek transportu | Ryzyko przechodzi | Odprawa eksportowa | Odprawa importowa i cło |
|---|---|---|---|---|---|
| EXW | Ex Works (od zakładu) | dowolny | w zakładzie sprzedającego, przed załadunkiem | kupujący | kupujący |
| FCA | Free Carrier (dostarczony przewoźnikowi) | dowolny | przy wydaniu przewoźnikowi kupującego | sprzedający | kupujący |
| CPT | Carriage Paid To (przewóz opłacony do) | dowolny | przy wydaniu pierwszemu przewoźnikowi | sprzedający | kupujący |
| CIP | Carriage and Insurance Paid To | dowolny | przy wydaniu pierwszemu przewoźnikowi (sprzedający ubezpiecza) | sprzedający | kupujący |
| DAP | Delivered at Place (dostarczony do miejsca) | dowolny | w miejscu przeznaczenia, na środku transportu gotowym do rozładunku | sprzedający | kupujący |
| DPU | Delivered at Place Unloaded (dostarczony i rozładowany) | dowolny | w miejscu przeznaczenia, po rozładunku | sprzedający | kupujący |
| DDP | Delivered Duty Paid (dostarczony, cło opłacone) | dowolny | w miejscu przeznaczenia, gotowy do rozładunku | sprzedający | sprzedający |
| FAS | Free Alongside Ship | morski / śródlądowy | obok statku w porcie załadunku | sprzedający | kupujący |
| FOB | Free on Board | morski / śródlądowy | po załadunku na statek | sprzedający | kupujący |
| CFR | Cost and Freight | morski / śródlądowy | po załadunku na statek | sprzedający | kupujący |
| CIF | Cost, Insurance and Freight | morski / śródlądowy | po załadunku na statek (sprzedający ubezpiecza) | sprzedający | kupujący |
Najważniejsze przy grupie C: sprzedający płaci fracht do portu lub miejsca docelowego, ale ryzyko przechodzi na kupującego znacznie wcześniej, przy nadaniu towaru. Dlatego CIF nie znaczy, że sprzedający odpowiada za ładunek aż do portu przeznaczenia.
EXW i FCA: dwa najczęstsze wybory w transporcie drogowym
W spedycji drogowej po Europie najczęściej pracujemy na EXW i FCA. EXW jest wygodne dla sprzedającego (towar stoi w jego zakładzie i tam kończy się jego rola), ale przerzuca na kupującego nawet załadunek i całą odprawę eksportową. Dla eksportera z Polski to często zła decyzja, bo formalnie to zagraniczny kupujący ma zorganizować polską odprawę wywozową, czego zwykle nie umie.
FCA rozwiązuje ten problem. Sprzedający robi odprawę eksportową i wydaje towar przewoźnikowi wskazanemu przez kupującego, a od tego momentu ryzyko jest po stronie kupującego. Dla wywozu z Polski FCA jest zwykle czystszym i bezpieczniejszym wyborem niż EXW. Jeśli nie masz pewności, którą regułę wpisać do umowy z odbiorcą, sprawdź naszą stronę odprawy celne albo napisz do nas przed podpisaniem kontraktu.
Grupa D: DAP, DPU i DDP, czyli dostawa pod drzwi
Reguły D oznaczają, że sprzedający dowozi towar do miejsca u kupującego. Różnią się trzema szczegółami, które w praktyce robią największe kłopoty:
- DAP - sprzedający dowozi, ale rozładunek jest po stronie kupującego, a odprawę importową, cło i VAT płaci kupujący.
- DPU - jedyna reguła, w której sprzedający musi rozładować towar w miejscu przeznaczenia. To dawne DAT z Incoterms 2010, zmienione, żeby objąć każde miejsce, nie tylko terminal. Nie myl DPU z DAT.
- DDP - maksimum obowiązków sprzedającego. On płaci wszystko, łącznie z odprawą importową, cłem i podatkiem importowym w kraju kupującego.
DDP wygląda atrakcyjnie dla kupującego, ale dla sprzedającego to poważne zobowiązanie. Musi zarejestrować się do rozliczeń w obcym kraju albo mieć przedstawiciela, inaczej utknie na granicy z fakturą za cło i VAT, której nie ma jak rozliczyć. Mechanikę tego sporu opisujemy osobno w artykule o niezgodności DAP i DDP.
Reguły morskie FAS, FOB, CFR, CIF: kiedy ich używać
Cztery reguły z grupy morskiej stosuj wyłącznie do frachtu wodnego, gdy towar faktycznie ładowany jest przy burcie lub na pokład statku. ICC wprost odradza używanie FOB czy CIF do kontenerów oddawanych w terminalu, bo kontener trafia do operatora dużo wcześniej niż na statek. Dla ładunków skonteneryzowanych właściwe są FCA, CPT i CIP. To błąd, który regularnie widzimy w umowach: FOB wpisane tam, gdzie powinno być FCA.
Częste błędy, które kosztują pieniądze
- Kod bez miejsca. "CIF" bez portu albo "DAP" bez adresu to niekompletna instrukcja i zaproszenie do sporu.
- Brak roku. Incoterms 2010 i 2020 różnią się (choćby DAT zamienione na DPU). Zawsze pisz "Incoterms 2020".
- Mylenie punktu kosztów z punktem ryzyka w grupie C. Sprzedający płaci fracht, ale ryzyko oddaje przy nadaniu.
- DDP bez rejestracji do VAT w kraju importu. To najdroższa pomyłka, bo ładunek staje na granicy.
- Ubezpieczenie. Tylko CIF i CIP nakładają na sprzedającego obowiązek ubezpieczenia. Przy pozostałych regułach ubezpieczasz się sam, jeśli chcesz ochrony.
Osobno warto pilnować rozliczenia VAT za sam transport, bo to inna sprawa niż VAT importowy od towaru. Wyjaśniamy to w tekście o VAT na fakturze za transport międzynarodowy. Przy wysyłkach na Wyspy dochodzi jeszcze pytanie, kto po Brexicie prowadzi odprawę importową, które rozbieramy w artykule o Incoterms w transporcie do UK.
Jak dobrać regułę do swojej wysyłki?
Nie ma jednej najlepszej reguły. Jest tylko taka, która pasuje do Twojej roli i możliwości. Jeśli eksportujesz z Polski i chcesz kontroli nad odprawą wywozową, celuj w FCA. Jeśli chcesz odciążyć klienta w UE i dowieźć towar pod drzwi bez brania na siebie importu, wybieraj DAP. DDP bierz tylko wtedy, gdy masz rejestrację i przedstawiciela w kraju kupującego. Pełen, autorytatywny opis każdej reguły publikuje Międzynarodowa Izba Handlowa (ICC) i to jest źródło, do którego zawsze zaglądaj.
W OTSL od 2011 roku obsługujemy trasy Polska - Wielka Brytania i kierunki UE, Szwajcaria oraz Norwegia, z własnymi agencjami celnymi po stronie polskiej i brytyjskiej. Jeśli nie masz pewności, którą regułę wpisać do kontraktu i jak rozłożyć koszty odprawy, napisz do nas. Dostaniesz jednego opiekuna, który przejdzie z Tobą przez zlecenie od załadunku po odprawę importową.
Krok po kroku
- Wybór właściwej reguły. Dobierz zasady Incoterms do możliwości organizacji przewozu i odprawy celnej przez obie strony transakcji.
- Precyzyjne określenie miejsca dostawy. Wpisz w umowie dokładny adres oraz punkt przekazania ładunku wraz z rokiem wersji reguł.
- Podział obowiązków celnych. Ustal, kto zgłasza towar do odprawy eksportowej oraz importowej przed rozpoczęciem transportu.
- Zawarcie umowy przewozu. Zorganizuj transport drogowy lub morski zgodnie ze wskazanym podziałem kosztów i ryzyka.
- Przekazanie ryzyka i dokumentów. Poinformuj odbiorcę o dostarczeniu towaru do wyznaczonego punktu i przekaż pełną dokumentację przewozową.
Definicje
- EXW (Ex Works): Reguła, w której wydajesz towar kupującemu bezpośrednio w swoim zakładzie lub magazynie.
- FCA (Free Carrier): Zasada, według której przekazujesz ładunek przewoźnikowi wyznaczonemu przez kupującego w określonym miejscu.
- DAP (Delivered at Place): Dostawa do wyznaczonego miejsca docelowego, gdzie odpowiadasz za transport, ale nie za odprawę importową.
- DDP (Delivered Duty Paid): Reguła obciążająca sprzedającego pełną odpowiedzialnością za przewóz oraz wszelkie formalności i opłaty celne w kraju odbiorcy.
Kiedy ta zasada nie obowiązuje?
Pamiętaj, że wybrana reguła Incoterms nie obowiązuje i nie dotyczy kwestii przeniesienia prawa własności towaru, warunków płatności ani rozstrzygania sporów, chyba że kwestie te zostaną odrębnie uregulowane w kontrakcie handlowym.
Rola OTSL
Jeśli organizujesz transport na trasach międzynarodowych, OTSL pomaga w sprawnym zaplanowaniu całego przewozu oraz załatwieniu formalności na granicach. W zależności od wybranej reguły handlowej możesz zamówić Transport drogowy (FTL) i zrealizować dostawę, a także sprawdzić artykuł Incoterms w transporcie do UK: kto organizuje i opłaca odprawę, aby uniknąć błędów przy podziale obowiązków.
